Leksykon polskich apologetów i teologów fundamentalnych

Auteurs

Damian Wąsek (éd.)
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie
https://orcid.org/0000-0003-1349-1411
Marek Gilski (éd.)
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie
https://orcid.org/0000-0003-4588-2038
DOI : https://doi.org/10.15633/9788383701769

Mots-clés :

apologetyka, teologia fundamentalna, wiarygodność chrześcijaństwa, Objawienie, eklezjologia, Kościół katolicki, Polska

Résumé

Refleksja nad dziejami polskiej kultury intelektualnej zwykle pomija teologów, choć przez stulecia uczestniczyli oni w krajowych i międzynarodowych debatach o prawdzie, poznaniu rozumowym i miejscu człowieka w świecie. Szczególną rolę odgrywali wśród nich apologeci, a w czasach nowszych przedstawiciele teologii fundamentalnej, prowadzący dialog z nowymi prądami myśli, naukami przyrodniczymi oraz innymi religiami i wyznaniami. Wielu z nich popadło w zapomnienie, część ich dzieł wciąż czeka na przekład z łaciny lub nowe wydanie, a brakowało opracowania, które ukazywałoby rozwój apologetyki w Polsce jako spójną historię myśli. Celem leksykonu jest wypełnienie tej luki i przywrócenie najważniejszym postaciom należnego im miejsca w polskiej humanistyce i teologii. Przygotowany przez teologów, historyków Kościoła, filozofów i historyków idei na podstawie kwerend archiwalnych, konferencji naukowych i konsultacji eksperckich, leksykon obejmuje siedem stuleci – od XIV do XXI wieku. Ma układ chronologiczny i składa się z czterech części; każdą otwiera wprowadzenie w sytuację historyczną, religijną i filozoficzną epoki, po którym następują biogramy apologetów działających na ziemiach polskich – łącznie 23 hasła o autorach nieżyjących. Każde hasło ma jednolity, trzyczęściowy układ: kontekst biograficzno-bibliograficzny, warsztat twórcy i główne wątki apologetyczne, uzupełnione wybraną bibliografią i streszczeniem w języku angielskim. Leksykon ukazuje drogę od średniowiecznej apologii jedności Kościoła, w której Mateusz z Krakowa i Piotr Wysz współtworzyli zręby europejskiego koncyliaryzmu, przez polemiki epoki reformacji oraz dziewiętnastowieczny dialog z nauką i spory z darwinizmem, materializmem i pozytywizmem, po apologetykę totalną i personalistyczną. Zamyka ją współczesna teologia fundamentalna, która opiera się na świadectwie i buduje wiarygodność chrześcijaństwa, Objawienia i Kościoła katolickiego w dialogu nawet z ludźmi o niechrześcijańskim światopoglądzie. Polska teologia jawi się w leksykonie jako mozaika ośrodków – od średniowiecznego Krakowa po szkoły lwowską, lubelską i warszawską – w której w kolejnych epokach powracają pytania o sens wiary, problemy eklezjologii i miejsce chrześcijaństwa w kulturze. Leksykon pokazuje ciągłość polskiej myśli apologetycznej i pozwala zrozumieć, jak chrześcijaństwo w Polsce określało swoją tożsamość, diagnozowało kryzysy kolejnych epok i wskazywało drogi odnowy.

Chapitres

Leksykon polskich apologetów • okładka

Téléchargements

PDF

Publié

November 13, 2026
(c) Copyright Damian Wąsek, Marek Gilski, Wojciech Baran, Wojciech P. Grygiel, Paweł Borto, Magdalena Ficoń, Przemysław Artemiuk, Krystian Kałuża, Antoni Nadbrzeżny, Jacenty Mastej 2026

Licence

Creative Commons License

Ce travail est disponible sous la licence Creative Commons Attribution 4.0 International .

Informations sur cette monographie

ISBN-13 (15)

978-83-8370-176-9