(Nie)pewność

Ewa Laskowska; Piotr Jedynak; Aneta Gawkowska; Bogdan Szlachta; Jolanta Dudek; Teresa Grabińska; Dariusz Radziechowski; Włodzimierz Wołyniec; Rafał Prostak

doi:10.15633/9788383701677

(Nie)pewność

Autorzy

Ewa Laskowska (ed)

https://orcid.org/0000-0002-5924-0506

DOI: https://doi.org/10.15633/9788383701677

Słowa kluczowe:

Jan Paweł II, niepewność, pewność, rozum, wiara, wolność

Streszczenie

Monografia „(Nie)pewność” pod redakcją naukową Ewy Laskowskiej gromadzi teksty Piotra Jedynaka, Anety Gawkowskiej, Bogdana Szlachty, Jolanty Dudek, Teresy Grabińskiej, Dariusza Radziechowskiego, Włodzimierza Wołyńca i Rafała Prostaka, powstałe w ramach Dni Jana Pawła II w 2025 roku. Celem tomu jest wieloaspektowe rozpoznanie napięcia między pewnością i niepewnością jako kluczowego doświadczenia człowieka późnej nowoczesności oraz zbadanie jego przejawów w poznaniu, nauce, polityce, prawie, wierze, literaturze i wolności, ze szczególnym uwzględnieniem myśli Karola Wojtyły, późniejszego papieża Jana Pawła II. Metodologia ma charakter interdyscyplinarny i obejmuje analizę filozoficzną i teologiczną, hermeneutykę tekstów papieskich, interpretację literaturoznawczą, analizę semantyczno-logiczną oraz krytyczną syntezę ustaleń socjologii, politologii, teorii prawa i epistemologii. Badania wykazują, że nowoczesne dążenie do pewności wiedzy i pełnej kontroli paradoksalnie intensyfikuje poczucie ryzyka, lęku i utraty sprawczości; polityka i prawo pozostają sferami konfliktu, w których trwałym punktem odniesienia powinny być godność i prawa osoby ludzkiej; natomiast wzrost wiarygodności wiedzy naukowej i protonaukowej opartej na symulacjach komputerowych nie zapewnia sensu egzystencji bez zakorzenienia aksjologicznego. Analizy wiary wskazują, że jej pewność, oparta na autorytecie Boga, współistnieje z poznawczą ciemnością wynikającą z nieadekwatności ludzkiego poznania wobec tajemnicy. Interpretacja poezji Wojtyły ukazuje Odkupienie jako odpowiedź na niepokój poznawczy i egzystencjalny, a refleksja nad wolnością dowodzi, że autentyczne samostanowienie nie eliminuje niepewności, lecz zakłada ryzyko, odpowiedzialność i orientację na prawdę. Zestawienie tych perspektyw prowadzi do wniosku, że niepewność nie jest wyłącznie brakiem wiedzy. Jest zaś konstytutywnym i potencjalnie twórczym horyzontem ludzkiego poznania, decyzji i wiary; może być przeżywana konstruktywnie dzięki integracji rozumu, zaufania, wartości i miłości.