Dylematy pewności wiedzy

Tekst jest poświęcony analizie pewności trzech rodzajów wiedzy: wiedzy potocznej (WP), wiedzy naukowej (WN) i nowego rodzaju wiedzy opartej na symulacjach w świecie wirtualnym, nazwanej wiedzą protonaukową (WP-N). Stopień pewności WP zależy przede wszystkim od wiarygodności informacji, które ją tworzą. Ta zaś pochodzi w pierwszym rzędzie od wiarygodności źródła, a także od dalszych losów informacji, a więc jej przesyłania, przechowywania i przetwarzania. Stopień pewności WN zależy od przyjętego kryterium prawdziwości sądów w niej zawartych. W zależności od stanowiska epistemologicznego najczęściej przyjmuje się kryterium prawdy — klasyczne albo pragmatyczne. Stopień pewności WP-N określać można wedle tak zwanego kryterium adekwatności, które sprowadza się do pragmatycznego na poziomie operacyjnym, lecz potencjalnie owa adekwatność nosi w sobie pewną moc wyjaśniającą. Diagnoza zwiększania pewności tych trzech rodzajów wiedzy w przypadku WP jest zabarwiona pesymizmem. W przypadku WN wskazuje zaś na to, że dochodzenie do prawdy rozumianej klasycznie zdaje się mieć coraz mniejsze znaczenie w obliczu rozwoju WP-N. Jednak wzrost adekwatności WP-N, choć gwarantuje postęp technologiczny, to bez uwzględnienia systemu wartości nie przełoży się na wzrost poczucia sensu ludzkiej egzystencji.