Przypadki naruszenia reguły zakonnej: próba przedstawienia zagadnienia na podstawie akt kapituł karmelitów dawnej obserwancji w Polsce w latach 1668–1688 – zarys problematyki

Niniejszy rozdział poświęcony jest kwestiom dotyczącym naruszenia reguły zakonnej przez członków zakonu karmelitów dawnej obserwancji w Polsce w 2. poł. XVII wieku. Podstawę źródłową opracowania stanowiły akta kapituł zakonu karmelitów prowincji polskiej z lat 1668–1688. W odniesieniu do znajdujących się tam zapisów wyróżnionych zostało kilka zasadniczych obszarów związanych przede wszystkim z łamaniem przepisów prawa kanonicznego, a także prawa pospolitego przez zakonników. Wiodącą rolę w tym zakresie odgrywały przestępstwa przeciwko religii (apostazja, herezja), jak również wszelkiego rodzaju działania na szkodę wspólnoty zakonnej – kradzieże pieniędzy lub różnych dóbr materialnych (w tym także świętokradztwo) oraz nadużycia w zarządzaniu majątkiem klasztornym. Dość liczne były także, bardzo często połączone z kradzieżami, samowolne opuszczenia murów klasztornych przez zakonników. Zdarzały się również przypadki kradzieży mienia osobom świeckim, a nawet podejrzenia pod adresem osób duchownych o rozbój lub zabójstwo. Istotne miejsce zajmowała też szeroka problematyka dotycząca kwestii obyczajowych, m.in. obecności kobiet w przestrzeni klasztornej, zbyt bliskich kontaktów pomiędzy zakonnikami i zakonnicami, odpowiedniego zachowania się członków zakonu karmelitów przed istotnymi świętami kościelnymi oraz noszenia odpowiedniej odzieży. Nie brakowało też przestępstw o charakterze korupcyjnym w kwestiach obsady ważnych stanowisk w strukturach władz klasztornych.