Zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa w polskim porządku prawnym

Rozdział Macieja Andrzejewskiego omawia instytucję zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa w polskim procesie karnym, osadzając ją w ramach zasady legalizmu z art. 10 § 1 kpk, która zobowiązuje organy ścigania do wszczęcia i prowadzenia postępowania przygotowawczego, a oskarżyciela publicznego – do wniesienia i popierania oskarżenia o czyn ścigany z urzędu. Autor podkreśla, że skuteczność zwalczania przestępczości zależy nie tylko od aktywności samych organów, lecz także od współpracy społeczeństwa, zakorzenionej już w starożytnych instytucjach „actio popularis” i „grafé”, dziś rozumianych jako podmiotowe prawo obywatela do sądu. Analizuje czynniki warunkujące intensywność tej współpracy – świadomość i kulturę prawną, postrzeganie organów ścigania (jako narzędzia represji lub gwaranta porządku publicznego), a także poziom poczucia zagrożenia przestępczością – wskazując, że im większa legitymizacja organów, tym aktywniejsze współdziałanie obywateli. W tym kontekście zawiadomienie o przestępstwie jawi się jako kluczowy zewnętrzny kanał przekazywania informacji, zwłaszcza w sprawach naruszających dobra prawne małoletnich, uzupełniający informacje uzyskane w wyniku własnej działalności organów ścigania.